Xuất khẩu máy móc điện đạt mức kỷ lục $262 tỷ trong tháng 8 nhờ phần cứng AI thúc đẩy tăng trưởng

Một con số xuất khẩu hàng tháng duy nhất do cơ quan hải quan Trung Quốc công bố trong tuần này đã cho thấy bức tranh về tình hình máy móc điện ngành này. Trong tháng 8, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm cơ khí và điện đạt $262,3 tỷ, lập kỷ lục về kim ngạch xuất khẩu trong một tháng và tăng 33% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là tháng thứ mười tám liên tiếp đạt mức tăng trưởng kỷ lục so với cùng kỳ năm trước, đồng thời là tháng thứ chín liên tiếp ghi nhận mức tăng trưởng hai con số. Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt $1,87 nghìn tỷ, tăng 26,9%, chiếm 64% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc.

Điều khiến mức tăng trưởng này trở nên đáng chú ý chính là cơ cấu của nó. Phần cứng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) hiện là động lực chính. Các mạch tích hợp và sản phẩm máy tính cùng đóng góp 55,8% vào giá trị xuất khẩu tăng thêm trong tháng 8, góp phần nâng tỷ lệ tăng trưởng chung của nhóm ngành này thêm 18,4 điểm phần trăm.

Kim ngạch xuất khẩu mạch tích hợp lần đầu tiên vượt mốc $40 tỷ trong một tháng, đạt $40,73 tỷ, tăng 129,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm máy tính đạt $30,4 tỷ, cũng là mức kỷ lục theo tháng, tăng 77%. Tuy nhiên, con số về IC này cần được xem xét kỹ lưỡng: khối lượng xuất khẩu thực tế đã giảm 7,9%. Sự tăng vọt về giá trị chủ yếu do giá cả tăng cao, chứ không phải do lượng hàng xuất khẩu tăng.

Xuất khẩu ô tô tiếp tục lập kỷ lục mới, với 1,047 triệu chiếc được xuất khẩu trong tháng 8, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp vượt mốc 1 triệu chiếc. Giá trị xuất khẩu ô tô tăng 43%.

Đằng sau những con số nổi bật, một sự chuyển dịch cơ cấu đang diễn ra, đặc biệt là trong phân khúc thiết bị điện. Thiết bị điện hạ áp – “chặng cuối” của hệ thống phân phối điện – đang chuyển từ việc thay thế hàng nhập khẩu ở phân khúc trung và thấp sang những đột phá ở phân khúc cao cấp.

Yếu tố thúc đẩy chính là sự thay đổi vai trò của chính mạng lưới phân phối. Theo Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, đầu tư vào tài sản cố định của mạng lưới điện quốc gia dự kiến sẽ vượt quá 5 nghìn tỷ nhân dân tệ, trong đó đầu tư vào mạng lưới phân phối chiếm khoảng 3 nghìn tỷ nhân dân tệ. Các mạng lưới phân phối đang được định vị lại, chuyển từ các điểm cuối thụ động trong việc truyền tải điện sang các nút chủ động điều phối giữa sản xuất, tải và lưu trữ.

Điều này đang tạo ra nhu cầu về các thiết bị có khả năng xử lý các tình huống mà các dòng sản phẩm cũ không được thiết kế để đáp ứng. Các bộ ngắt mạch bán dẫn đang trở thành tâm điểm chú ý. Khác với các bộ ngắt mạch cơ khí dựa vào việc tách tiếp điểm để dập tắt hồ quang, các thiết bị bán dẫn sử dụng linh kiện bán dẫn công suất để đạt được khả năng ngắt mạch không hồ quang ở mức vi giây. Điều này rất quan trọng đối với các hệ thống DC, vốn không có điểm giao nhau bằng không tự nhiên. Các trung tâm dữ liệu hoạt động ở mức 800V DC và các hệ thống lưu trữ năng lượng ở phía DC là những ứng dụng chính.

Các nhà sản xuất trong nước đang định vị chiến lược khác nhau để đáp ứng nhu cầu này. Chint Electric tận dụng danh mục sản phẩm đa dạng và quy mô phân phối rộng khắp để phục vụ thị trường công nghiệp nói chung và dân dụng. Delixi Electric tập trung vào dịch vụ kênh phân phối và các sản phẩm tiêu chuẩn để phục vụ việc nâng cấp hệ thống phân phối truyền thống. Liangxin Electric nhắm đến các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, lưu trữ năng lượng và trung tâm dữ liệu, nơi các yêu cầu kỹ thuật khác biệt rõ rệt so với các sản phẩm tiêu chuẩn.

Bối cảnh quốc tế đang thêm một yếu tố mới. Việc mở rộng hạ tầng điện toán AI đang gây áp lực lên các mạng lưới điện trên toàn cầu. Tại Úc, nhu cầu kết nối trung tâm dữ liệu ở Sydney đã đạt mức 20 GW, vượt xa công suất truyền tải hiện có. Transgrid có kế hoạch xây dựng các trạm biến áp mới 500/330 kV để giải phóng khoảng 2 GW công suất, với chi phí do các nhà phát triển trung tâm dữ liệu chịu.

Các nhà cung cấp thiết bị Trung Quốc đang tận dụng những cơ hội này. Jinhua Kuang, một nhà sản xuất máy biến áp, đã nhận được các đơn hàng số lượng lớn tại Bắc Mỹ và Đông Nam Á; một số sản phẩm của công ty đã đạt chứng nhận UL và IEEE và được đưa vào chuỗi cung ứng của lưới điện chính tại các thị trường này. Sieyuan Electric đã có kinh nghiệm cung cấp máy biến áp 330 kV tại Úc.

Trong khi đó, chính sách thương mại có thể đang có sự thay đổi. Bộ Thương mại đã xác nhận trong tuần này rằng Trung Quốc và Mỹ đang đàm phán về một “khung giảm thuế quan có đi có lại” bao trùm kim ngạch thương mại khoảng $30 tỷ. Nếu được triển khai, khung thỏa thuận này sẽ đánh dấu sự chuyển hướng từ việc gây áp lực đơn phương sang đàm phán theo khuôn khổ thể chế. Đối với máy móc điện Đối với các nhà xuất khẩu, ngay cả việc giảm thuế quan ở mức khiêm tốn đối với các linh kiện cũng có thể mang lại sự cải thiện đáng kể về biên lợi nhuận.

Triển vọng trước mắt có phần trái chiều. Các nhà phân tích dự báo tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sẽ chững lại trong quý IV khi hiệu ứng cơ sở dần suy yếu và đà đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu có khả năng chững lại. Tuy nhiên, các động lực cơ cấu — hiện đại hóa lưới điện, nhu cầu điện năng cho AI và xu hướng chuyển dịch sang các thiết bị có giá trị cao hơn — vẫn được duy trì.